شنيدم آن حضرت مىفرمود : « هر گاه گروهى در روستايى باشند كه در آن جا نماز جمعه را چهار ركعت مىخوانند ، اگر كسى در ميان آنها باشد كه بتواند ، خطبه بخواند در صورتى كه پنج نفر باشند به جماعت بخوانند و دو ركعت ( از اين چهار ركعت ) به جاى دو خطبه قرار داده شده است . » « 28 » اخبار در اين مورد بسيار است . كسانى كه خداوند نماز جمعه را از آنان ساقط كرده است هر زمان در محلّ انعقاد نماز حضور پيدا كنند شركت در نماز بر آنان جز بر نابالغ و زن واجب مىشود ؛ و به استثناى مسافر و برده بقيّه جزء حاضران براى نماز به حساب مىآيند ، زيرا آنچه از اين افراد ساقط بوده سعى در پيوستن به صفوف نماز جمعه است . از اين رو كسى كه در دو فرسخى اقامت دارد چنانچه در محلّ نماز حضور يابد وجوب نماز بر او قطعى است . از برخى اخبار استفاده مىشود كه زنان هم اگر نماز جمعه را به جا آورند نماز ظهر از آنها ساقط است . واجب است هر دو خطبه مقدّم بر نماز ايراد شود ، و امام در حال ايراد خطبه با طهارت و ايستاده بوده ، و هر يك از خطبه‌ها مشتمل باشد بر حمد و سپاس خداوند و درود بر پيامبر ( ص ) و وعظ و اندرز ، و در خطبه نخست يكى از سوره‌هاى قرآن و در خطبه دوّم دعا خوانده شود . گفته شده است كه خواندن قرآن و دعا در خطبه‌ها مستحبّ است ، و نيز قرائت آيه‌اى از قرآن در خطبهء دوّم استحباب دارد . ليكن سزاوارتر اين است كه به آنچه مأثور است عمل شود ؛ و نيز در اين كه آيا خطبه‌ها به عربى خوانده شود ، و در هنگام خواندن آنها صدا بلند گردد بطورى كه همه حاضران بشنوند و با نشستنى كوتاه ميان دو خطبه فاصله داده شود ، و گوش دادن به خطبه‌ها و ترك سخن گفتن در اثناى ايراد آنها واجب است يا مستحبّ ، در همه اين موارد اختلاف است . امّا به هنگام ايراد خطبه روبروى قبله بودن ، سلام كردن بر مأمومين در آغاز بالا رفتن بر منبر ، پاسخ دادن مأمومين به سلام امام ، نشستن تا اذان‌گو از گفتن اذان فارغ شود ، در زمستان و تابستان با عمامه بودن ، پوشيدن

--> ( 28 ) تهذيب ، ج 1 ، ص 321 ؛ استبصار ، ج 1 ، ص 420 .